Sterrenhemel Natuurmuseum Enschede

Juni

Pas na 22.00 uur ’s avonds wordt het langzaam donker en worden Arctures (Boötes) en Wega (Lier) het eerst zichtbaar. Later verschijnen Capella (Voerman) laag in het noordwesten, Regulus (Leeuw) in het zuidwesten en Spica (Maagd ) laag in het zuiden. In het zuidoosten komt de rode Antares (Schorpioen) op. Deze is, net als Betelgeuze (Orion) een rode reus onder de sterren. De sterrenbeelden Slangendrager en Hercules zijn te zien. In de laatste bevindt zich de fraaie bolvormige sterrenhoop M13 en de iets zwakkere M92. Deze objecten zijn al met een verrekijker te zien, maar zijn pas
indrukwekkend met een grotere amateur-telescoop: honderden sterren op een kluitje.

Mercurius is de laatste dagen van juni, zij het moeilijk, ’s avonds in het noordwesten zichtbaar in de Tweelingen.
Venus is begin juni niet waarneembaar. Op 8 juni komt de planeet in benedenconjunctie en trekt dan vóór de Zon langs. Eind juni verschijnt ze weer aan de ochtendhemel te vinden in de Stier.
Mars is ’s avonds nog even in het westen te zien, tot 20 juni in de Tweelingen, daarna in de Kreeft.
Jupiter is ’s avonds in het westen in de Leeuw te zien. Zijn zichtbaarheid neemt af.
Saturnus verdwijnt omstreeks 10 juni in de avondgloed, nabij de westelijke horizon en bevindt zich in de Tweelingen
Uranus en Neptunus zijn ’s ochtends in de Waterman resp. de Steenbok te vinden.
Pluto is de hele nacht in de Slang te vinden.
Voor het waarnemen van Uranus, Neptunus en Pluto is een (middel)grote telescoop nodig.

De planetoïde 3 Juno staat in het zuiden van de Arend. 4 Vesta wordt ’s morgens in de Waterman zichtbaar. 11 Parthenope is in de Schutter te vinden en 17 Thetis in het sterrenbeeld Schild. 20 Massalia staat in de Weegschaal.

Juni kent geen grote meteoorzwermen. Aan het einde van de maand is er een kleine zwerm, de juni-Boötiden, actief. Het maximum valt op 27 juni om 4.00 uur ’s ochtends.

De komeet C/2001 Q4 (NEAT) is te vinden in het zuidelijke deel van de Grote Beer. De helderheid neemt af tot de zesde of zevende grootte.
De komeet C2003 K4 (LINEAR) staat begin juni in de buurt van de ster Wega in de Lier, ’s ochtends bijna in het zenit. Op 21 juni staat de komeet iets ten noorden van de bolvormige sterrenhoop M92 in Hercules.

Op 8 juni trekt de planeet Venus over de Zon Dit is en zeldzaam verschijnsel dat voor het laatst te zien was in 1882! Als het helder weer is, is dit in onze omgeving zichtbaar. De planeet trekt tussen 7.34 uur en 12.58 uur over de Zon.

Op de avonden van 11 en 18 juni staan alle vier grote manen van Jupiter dicht bij elkaar ten oosten van de planeet

Op maandag 21 juni staat de Zon om 2.51 uur recht boven de Kreeftskeerkring. Dan begint per definitie de astronomische zomer. Op het noordelijk halfrond zijn de dagen nu het langst.

Juli

De zomersterrenbeelden zijn nu vanaf ’s avonds laat goed te zien, met in het zuidoosten Deneb (Zwaan), Wega (Lier) hoog en Altair ( ) laag. Deze drie heldere sterren vormen samen de zogenaamde zomerdriehoek. De Schorpioen met de rode ster Antares staat heel laag in het zuidoosten. Daarboven zien we de sterrenbeelden Slangendrager en Slang en daar weer boven Hercules. In het zuidwesten staat de oranje ster Arcturus (Boötes) en daaronder, laag aan de hemel, Spica (Maagd). Het sterrenbeeld Leeuw is in de zonnegloed verdwenen.
Wie in juli of augustus op vakantie gaat in zuidelijker streken, loont het de moeite om een verrekijker of kleine telescoop mee te nemen, zeker als het geen volle maan is, zoals in de perioden van 7 t/m 23 juli en van 6 t/m 22 augustus. De hemel is daar langer donker en met een beetje geluk is daar minder lichtvervuiling dan in onze omgeving. Juist in deze tijd van het jaar is de Melkweg op zijn mooist en zijn er heel wat sterren, sterrenhopen en nevels te zien die vanuit noordelijke streken niet of moeilijk waarneembaar zijn.

Mercurius is deze maand tot 20 juli ’s avonds in het noordwesten waar te nemen. De eerste helft van de maand gaat de planeet iets meer dan een uur na de Zon onder. De planeet doorloopt deze maand de sterrenbeelden Tweelingen, Kreeft en Leeuw.
Venus is in juli morgenster en schittert vóór de dageraad in het noordoosten in de Stier, waar ze de hele maand te vinden is. Ze komt steeds vroeger op.
Mars verdwijnt begin juli in de zonnegloed, ’s avonds in het westen. De planeet doorloopt de sterrenbeelden Kreeft en Leeuw.
De zichtbaarheid van Jupiter neemt verder af. De heldere planeet bevindt zich in de Leeuw en is ’s avonds nog even in het westnoordwesten te zien.
Saturnus, in de Tweelingen, is in juli niet zichtbaar.
Uranus en Neptunus staan in de Waterman resp. Steenbok. Ze zijn een groot deel van de nacht zichtbaar, maar vooral in de nanacht.
Pluto staat als een zwak lichtpuntje in de Slang en is de hele nacht zichtbaar.

De planetoïde 3 Juno is te vinden in het grensgebied tussen de Arend en het Schild. 4 Vesta is te vinden in het grensgebied van Waterman en Walvis. 11 Parthenope staat in de Boogschutter. 16 Psyche verplaatst zich van Waterman naar Steenbok.

In de loop van juli komen de zomerse meteoorzwermen op gang. Al begin juli verschijnen de eerste
a-Capricorniden. Het zijn heldere, trage, oranjeachtige meteoren. Op 30 juli is het maximum met tot 4 meteoren per uur. Rond 12 juli zijn de eerste d-Aquariden-Zuid te zien. Ook deze zijn traag en helder. Soms zijn het zelfs vuurbollen! Op 28 juli bereikt de zwerm het maximum met ca. 20 meteoren per uur.
Omdat de meteoren van beide bovengenoemde zwermen uit dezelfde hemelstreek lijken te komen, worden ze nogal eens met elkaar verward. Vanaf half juli zijn ook de eerste Perseïden te zien, waarvan het maximum half augustus is.

De komeet C/2001 Q4 (NEAT) is nog steeds in de Grote Beer te vinden. De helderheid neemt verder af tot de negende grootte. Komeet c/2003 K4 (LINEAR) is eerst in Hercules te vinden en later in de Ossenhoeder. De helderheid neemt iets toe en de komeet zal mogelijk de hele nacht te zien zijn.

Op de avond van 7 juli staan de vier grote Jupitermanen ten westen van de planeet.

Op maandag 5 juli om 12.54 uur staat de Aarde in het aphelium van zijn baan, dat wil zeggen het verst van de Zon. Da afstand Aarde-Zon bedraagt dan 152.095.000 km.

Augustus

Augustus is echt een maand om de Melkweg te observeren, omdat rond middernacht de zogenaamde zomerdriehoek hoog aan de hemel staat en er (met name in de Zwaan en de Arend en omgeving) veel stervelden, sterrenhopen en nevels te vinden zijn. Op een donkere plaats de hemel verkennen is nu een waar genoegen voor iedere sternenliefhebber. Dan is het misschien zelfs mogelijk om met een verrekijker de Noord Amerika nevel in de Zwaan te zien! In de kop van de Zwaan staat de ster ? Cygni (Albireo): dit is een mooie dubbelster voor elke telescoop en verrekijker. De helderste ster is oranjegeel en de zwakkere blauwwit.

Mercurius is de gehele maand niet waarneembaar.
Venus schittert ’s ochtends in het oosten. De heldere planeet komt meer dan 3 uur vóór de Zon op. Venus bevindt zich eerst in de Stier en vervolgens in de Tweelingen. Mars gaat kort na de Zon onder en is niet waarneembaar. Jupiter is de eerste dagen van de maand nog even ’s avonds in het westen te zien, maar de planeet verdwijnt rond 10 augustus in de zonnegloed.
Saturnus verschijnt begin augustus weer aan de ochtendhemel, boven de oostnoordoostelijke horizon in het sterrenbeeld Tweelingen. De planeet komt dag na dag vroeger op. Uranus en Neptunus zijn de gehele nacht te zien in de Waterman resp. Steenbok.
Pluto is de gehele nacht in de Slang te vinden.

Planetoïde 3 Juno staat in het sterrenbeeld Schild. 4 Vesta en 9 Metis staan dicht bij elkaar in de Waterman en de Walvis. 11 Parthenope staat in de Schutter en 16 Psyche in de Steenbok.

Deze maand is zijn de meteoren van de Perseïdenzwerm actief. Oude namen voor deze zwerm zijn ‘Laurentiustranen’ en ‘Laurentiusstroom’, genoemd naar de heilige Laurentius, wiens feestdag op 10 augustus valt. Deze zwerm brengt snelle meteoren voort, vaak met een nalichtend spoor. Het maximum van de zwerm wordt dit jaar verwacht op 12 augustus rond 14.00 uur. Er zullen dan ca. 100 meteoren per uur geteld kunnen worden. De meeste kans om meteoren te zien hebben we de nacht vóór en de nacht na het maximum. De Maan zal daarbij niet storen. Meteoren van de Perseïden kunnen we nog tot 24 augustus verwachten. Tussen de Bereiden kunnen we tussen 3 en 25 augustus ook een enkele ?-Cygnide zien. Deze zijn traag en vaak erg helder. Het maximum van deze kleine zwerm is op 18 augustus. Dan kunnen er per uur drie meteoren uit deze zwerm te zien zijn.
Vanaf 25 augustus kunnen we meteoren uit de a-Aurigiden te zien krijgen, alhoewel de Maan, die op 28 augustus vol is, flink zal storen.